Asimon.info

W praktyce bankowej nierzadko wykorzystywane bywa pełnomocnictwo do uzyskiwania wypłat z rachunku bankowego (rachunku bieżącego) dłużnika banku. Pełnomocnictwo takie udzielane jest bankowi (np. kredytodawcy) przez dłużnika (kredytobiorcą) jako zabezpieczenie na rzecz banku. Bank -pełnomocnik może bowiem - na mocy pełnomocnictwa udzielonego przez posiadacza rachunku - podejmować wypłaty z rachunku bieżącego dłużnika (prowadzonym w innym banku) i zaliczyć je na poczet zadłużenia dłużnika (kredytobiorcy). Pełnomocnictwo utrzymuje się tak długo, jak długo trwa stan zadłużenia tego ostatniego (pełnomocnictwo nieodwołalne, art. 101 KC).
Wprawdzie omawiane pełnomocnictwo zaliczane jest w literaturze do zabezpieczeń osobistych (tzw. nieinstytucjonalnych), to z pewnością w wyniku jego udzielenia dochodzi do ukształtowania między bankiem i dłużnikiem uproszczonej procedury dochodzenia należności instytucji bankowej. Posługiwanie się konstrukcją pełnomocnictwa w omawianym tu znaczeniu ma tylko wówczas sens, gdy umocowanie banku - wierzyciela obejmuje upoważnienie do podejmowania stosownych sum pieniężnych w innym banku.
„Pełnomocnictwo dla zabezpieczenia” rodzi też sporo szczegółowych zagadnień prawnych, dotychczas nie analizowanych w literaturze.
Szczegółowe postanowienia dotyczące takiego „pełnomocnictwa dla zabezpieczenia” (zakres i charakter umocowania banku; warunki i skutki skorzystania z umocowania) regulują stosowne porozumienia (uzupełniające treść umów bankowych, np. umów kredytowych) lub zawierane osobno. Od kilku lat „pełnomocnictwo dla zabezpieczenia” regulowane jest szerzej nawet w regulaminach poszczególnych banków i nabiera cech regulacji ogólniejszej.
Z reguły samo umocowanie do uzyskania wypłat nie wystarcza. Stąd aktowi umocowania towarzyszą z reguły inne jeszcze postanowienia wzmacniające realność skutecznego dochodzenia należności bankowej. Pojawiają się tu klauzule o nieodwołalności umocowania przez mocodawcę (dłużnika) przynajmniej na czas trwania zadłużenia (art. 101 § 1 KC). Inne klauzule to np. zobligowanie się mocodawcy do utrzymania odpowiednich sum na rachunku bankowym w okresie, w którym możliwe byłoby skorzystanie z pełnomocnictwa (niektórzy autorzy wspominają tu o tzw. blokadzie rachunku, ale trzeba pamiętać o tym, że pojęcie to jest wieloznaczne i towarzyszyć może innym jeszcze zabezpieczeniom osobistym, np. kaucjom na rachunkach bankowych).
Omawianego umocowania może udzielić w interesie dłużnika osoba nie będąca dłużnikiem albo inny zabezpieczyciel (np. poręczyciel, kaucjodawca). Wówczas skorzystanie z umocowania przez bank (wierzyciela) mogłoby wywoływać skutki prawne w zakresie kilku stosunków obligacyjnych (np. w ramach stosunku z dłużnikiem głównym - kredytobiorcą i stosunku poręczenia lub kaucyjnego). Warto zaznaczyć, że w wypadku skorzystania z omawianego umocowania („dochodzenia należności w ramach umocowania dla zabezpieczenia”) wobec np. poręczyciela, musiałyby być spełnione przesłanki takiego dochodzenia w porozumieniu stron tworzącym takie umocowanie. Nie miałaby tu decydującego znaczenia treść stosunku poręczenia, chyba że co innego zastrzeżono by w umowie poręczenia (art. 876 KC).