Asimon.info

W literaturze i orzecznictwie poświęcono niewiele uwagi tzw. potrąceniu bankowemu przewidzianemu w art. 93 § 2 PrBank. Tymczasem chodzi tu o dość istotne uprawnienie banków w stosunku do ich kontrahentów, z którego banki starają się coraz częściej korzystać. Wzmianka o tym uprawnieniu ex lege często pojawia się w regulaminach bankowych i treści umów (zwłaszcza kredytowych).
W sensie konstrukcyjnym „potrącenie bankowe” nie różni się od potrącenia ukształtowanego w przepisach art. 498 i nast. KC. Różnice o charakterze wtórnym można przedstawić w kilku płaszczyznach. Otóż przepis art. 93 ust. 2 PrBank stanowi wobec art. 498 KC lex specialis w tym znaczeniu, że bank mógłby przedstawić do potrącenia wierzytelność własną jeszcze niewyma-galną z wierzytelnością wymagalną dłużnika. Odmiennie ukształtowano tzw. stan potrącalności w zakresie omawianego potrącenia.
Potrącenie niewymagalnej należności banku mogłoby nastąpić tylko w razie pojawienia się dwóch dodatkowych przesłanek „potrącenia bankowego” (stan likwidacji dłużnika banku i przysługiwanie bankowi uprawnienia do ściągnięcia swoich wierzytelności przed terminem płatności). Ponadto „potrącenie bankowe” jest uprawnieniem kształtującym związanym ze statusem prawnym banku jako wierzyciela. Stąd omawiane uprawnienie nie mogłoby być skutecznie dokonane, np. przez cesjonariusza wierzytelności bankowej, nawet gdyby spełnione były warunki kompensaty przewidziane w art. 93 ust. 2 zd. 1 PrBank. Sytuacja byłaby oczywiście inna, gdyby nabywcą wierzytelności bankowej okazała się inna instytucja bankowa (cesja między bankami).
Podobnie jak potrącenie ogólne (art. 498 KC), „potrącenie bankowe” spełnia podobne, podstawowe funkcje prawne: zapłaty, gwarancyjną i egzekucyjną. Jak się wydaje, sposób ujęcia przesłanek szczegółowych „potrącenia bankowego” w przepisie art. 93 ust. 2 PrBank pozwala przyjąć, że funkcja eg-zekucyjna (uproszczonego dochodzenia należności) ma znaczenie pierwszoplanowe. Obserwacja taka winna być brana pod uwagę przy interpretacji tego przepisu, przede wszystkim - przy określaniu jego podmiotowego i przedmiotowego zasięgu.
W orzeczeniu TK z 16.5.1995 r. (K 12/93, Prawo Bankowe 1995, Nr 3, s. 23-31) wskazano, na inną jeszcze funkcję „potrącenia bankowego”, a mianowicie - na jego funkcję ochronną (banki jako podmioty zaufania publicznego korzystają z omawianego uprawnienia także „w obronie interesów klientów, którzy powierzyli im swoje pieniądze”).